Adaptogeny, czyli zaADAPTUJ sobie trochę zdrowia prosto z natury

Adaptogeny to rośliny posiadające unikalne właściwości, dzięki którym mają zbawienny wpływ na nasz układ nerwowy. Rośliny adaptogenne wzmacniają witalność człowieka.

Większość z nas prowadzi intensywny tryb życia. Codzienna praca, utrzymanie domu i rodziny, dbanie o dzieci, dieta, aktywność fizyczna. Wszystkie te czynności często się kumulują i dość mocno odciskają na naszym samopoczuciu. Do tego wszystkiego dochodzi jeszcze presja, żeby ze wszystkim zdążyć i wszystko zrobić. Duża część społeczeństwa stawia przed sobą coraz to nowe wyzwania i obowiązki, a wraz z tym ciśnieniem coraz częściej czujemy się przemęczeni i przytłoczeni nadmiarem zadań. Poza tym, każda życiowa sytuacja wiąże się z jakimś stresem. Praca zawodowa, nauka, wizyta u lekarza, stanie w korku, ale nawet te czynności, które raczej wiążą się z przyjemnościami, np. wakacje, zakupy, spotkania rodzinne wywołują pewne napięcie.Nawet osoby, które dbają o siebie poprzez właściwe odżywianie, regularne ćwiczenia, a także profilaktykę zdrowotną nie są w stanie cały czas podołać takiemu tempu życia i zaradzić uczuciu zmęczenia i wyczerpania. Chciałoby się powiedzieć, że wystarczy odpocząć, dać na luz i pozwolić sobie na relaks. W wielu przypadkach jest to jednak niemożliwe, przecież mamy obowiązki, potrzeby, a do tego ograniczony czas, no i co tu ukrywać, większość z nas po prostu nie potrafi odpoczywać. Dlatego też, czasem trzeba sięgnąć po pomoc z zewnątrz. Metod jest oczywiście wiele. Możemy chodzić na jogę, medytować, czy stosować inne techniki relaksacyjne. Możemy też wybrać inną receptę na zdrową i naturalną dawkę życiowej równowagi – ADAPTOGENY.

Co to są adaptogeny

Adaptogeny - co to jest w ogóle

Już w czasach prehistorycznych pierwsi ludzie w celach leczniczych korzystali z tego, co dała natura, a więc głównie z roślin i ziół. Nasi praprzodkowie poznawali właściwości i wykorzystywali te dary ziemi, aby zwalczać różne dolegliwości, rany. Zarówno historia społeczeństwa, jak 

i nauki medyczne dowodzą, że liczne substancje roślinne korzystnie wpływały na funkcjonowanie organizmu. Jednakże, dokładniejsza analiza i popularyzacja takich metod wspomagania zdrowia organizmu przypada na czasy II wojny światowej. Wówczas bowiem, z roślin, które np. potrafiły przetrwać w trudnych warunkach atmosferycznych przygotowywano pigułek, które miały wzmacniać wytrzymałość żołnierzy na froncie. Udowodniono wtedy, że niektóre rośliny  uruchamiają w ludzkim organizmie procesy adaptogenne, a więc takie, które zwiększają odporność i redukują stres. Stąd też wzięło się pojęcie adaptogenów - naturalnych substancji, których działanie opiera się na stymulacji prawidłowego funkcjonowania organizmu, poprzez zmniejszanie uczucia zmęczenia i niwelowanie negatywnych skutków napięcia nerwowego. 

Istotą adaptogenów są trzy podstawowe kryteria:

  • nietoksyczność
  • normalizacyjny wpływ na organizm
  • niespecyficzna odpowiedź organizmu na stres

Z tych warunków wynikają wnioski, że substancje adaptogenne są nieszkodliwe i nie uzależniają, przywracają naturalną równowagę, poprzez redukowanie pewnych dysproporcji 

w organizmie oraz zapewniają prawidłowe funkcjonowanie w sytuacjach nadmiernego stresu za pomocą ogólnego wzmocnienia odporności.

Jak działają adaptogeny

Pierwsze o czym należy wspomnieć, to fakt, że adaptogeny nie są lekarstwem, a ich działanie nie jest związane z „leczeniem” poszczególnych organów, czy układów w ludzkim ciele. Przyjmuje się więc, że działanie tych substancji jest holistyczne, czyli odnosi się do całego organizmu, a nie jego poszczególnych elementów. Badania wykazały, że rośliny i zioła, które mają składniki adaptogenne „wypracowały” sobie pewne metody radzenia sobie w ekstremalnych sytuacjach, np. w trudnych warunkach klimatycznych. W związku z tym, jeśli przyjmujemy takie substancje do naszego organizmu, to ich działanie polega na tym, że „odnajdują” w naszym ciele, to, czego brakuje lub czego mamy za dużo i bilansują te zaburzenia. Choć, jak wspomniano wcześniej, adaptogeny nie leczą konkretnych schorzeń, to jednak mogą wspomagać funkcjonowanie niektórych układów, np.: immunologicznego, hormonalnego. Ma to związek z tym, że substancje adaptogenne wpływają na prawidłową pracę nadnerczy, tarczycy. 

Ponadto wśród właściwości adaptogenów wymienia się: 

stabilizowanie ilość cukru we krwi;

redukowanie stanów zapalnych;

zwiększanie zasobów energii;

zmniejszanie uczucia zmęczenia;

podnoszenie stopnia skupienia;

niwelowanie szkodliwego działania kortyzolu, czyli hormonu stresu.

Wymienione powyżej działania substancji adaptogennych są ujęciem dość ogólnym. 

Przyjmowanie ich, w szerokim rozumieniu, przyczynia się do poprawy funkcjonowania wszystkich czynności życiowych, przez co uznaje się, że mogą być one wykorzystywane jako pewnego rodzaju stymulatory przy m.in. leczeniu niepłodności, impotencji, depresji. Konkretne zakresy oddziaływania na organizm są uzależnione od rodzaju danego składnika i źródła jego pochodzenia, co zostanie przedstawione poniżej.

Rośliny adaptogenne, czyli jakie rośliny zawierają adaptogeny

No właśnie, gdzie znaleźć adaptogeny? Skoro wiadomo już, że składniki adaptogenne mają pochodzenie roślinne, to oczywiście w roślinach należy szukać. Poniżej przedstawiamy listę przykładowych roślin i ziół, w których na pewno znajdziemy ich sporą dawkę:

  • indyjski żeń-szeń (Ashwagandha)
  • żeń-szeń właściwy
  • żeń-szeń syberyjski
  • traganek (Astragalus)
  • bakopa drobnolistna
  • błyskoporek podkorowy (Chaga)
  • maczużnik chiński (Cordyceps)
  • lakownica żółtawa (grzyby Reishi)
  • azjatycka bazylia (Tulsi)
  • pieprzyca peruwiańska (MACA)
  • świerzbiec właściwy
  • różeniec górski

Zapewne dla wielu z Was te nazwy są zupełnie obce, a czasem nawet trudne do wymówienia. Ważniejsze od zapamiętania wszystkich nazw jest poznanie specyfiki ich działania, ponieważ na tej podstawie możemy ocenić, czego nam potrzeba. Ashwaganda na przykład, to jeden z najpopularniejszych adaptogenów, będący źródłem witanolidów, które stosuje się w leczeniu stanów reumatycznych, osłabienia pamięci, przemęczenia, czy nawet impotencji. Zatem właściwości lecznicze ashwagandy są dość rozległe.

Traganek to roślina stosowana już od wieków w medycynie chińskiej, której działanie sprzyja długowieczności, wspomaga pracę nerek oraz pomaga w zwalczaniu stanów zapalnych. 

Bakopa to doskonały przeciwutleniacz, idealny dla osób zmagających się z przewlekłym stresem i zmęczeniem. Ponadto działa stymulująco na procesy zapamiętywania, koncentracji i uczenia się. Podobnymi antyoksydantami są też grzybki (Shitake, Reishi, Cordyceps), ale coraz częściej wskazuje się, że mogą mieć również działanie antynowotworowe. 

Tulsi, czyli święta bazylia to źródło adaptogenów, niwelujących skutki stresu. Jednakże udowodniono również jej znaczenie w medycynie, ponieważ zwalcza działanie wolnych rodników, wspomaga funkcjonowanie wątroby, a także chroni przed szkodliwymi toksynami chemicznymi. Maca to roślina, której składniki adaptogenne są wykorzystywane w szczególności w: leczeniu niepłodności, zwiększaniu libido, zmniejszaniu objawów menopauzalnych, poprawianiu nastroju i walce z depresją. 

Ten peruwiański korzeń, podobnie jak różaniec górski są też bogactwem adaptogenów potrzebnych osobom, które są aktywne fizycznie, ponieważ wzmacniają jakość wykonywanych ćwiczeń, szczególnie tych wytrzymałościowych. 

Dla kogo są adaptogeny

Ze względu na miejsce, w którym występują rośliny i zioła adaptogenne w naturze, wskazuje się, że zanim stały się popularne we współczesnym świecie, były głównie wykorzystywane przez ludy z rejonów Dalekiego Wschodu. Udowodniono również, że z tego typu dobrodziejstw korzystały także plemiona afrykańskie, ludy syberyjskie i rdzenni Amerykanie. Dzisiaj niezwykłe właściwości tych substancji są znane i rozpowszechnione na całym świecie, dlatego warto zastanowić się nad tym, kto może je stosować. Właściwie, biorąc pod uwagę, że każdy z nas jest  narażony na sytuacje stresowe, a do tego pęd naszego życia często wywołuje zmęczenie i złe samopoczucie, to adaptogeny powinni stosować wszyscy. Często słyszymy, że stres może być przyczyną wielu dolegliwości, a nawet wywoływać poważne schorzenia. W związku z tym, stosowanie adaptogenów może być zbawienne dla osób, którzy wykonują zawody powszechnie uznawane za stresujące. 

Ze względu na to, że adaptogeny mają również działanie wzmacniające, to często dedykowane są osobom uprawiającym sport. Ponadto, przyjmowanie substancji adaptogennych może wspomagać funkcjonowanie osób stosujących restrykcyjne diety, ponieważ poprzez zmniejszenie ilości dostarczanych składników odżywczych mogą występować braki, które negatywnie odcisną się na samopoczuciu takich osób. Zaleca się również przyjmowanie adaptogenów przez pary, które starają się o potomstwo, kobiety w wieku menopauzalnym, a także osoby o obniżonym libido.

W jakiej formie najlepiej przyjmować adaptogeny?

Zapewne zastanawiacie się skąd wziąć te często egzotyczne rośliny, aby zapewnić sobie dawkę adaptogenów? Na szczęście nie musicie jechać do Chin, czy Indii, aby zdobyć te magiczne składniki. Współczesny przemysł farmakologiczny umożliwił nam korzystanie z tych substancji w formie tabletek lub proszku. Uznaje się, że najlepszą i najbardziej przyswajalną formą są substancje płynne, dlatego też zaleca się kupowanie adaptogenów w postaci kropli albo ewentualnie rozpuszczanie proszku w wodzie lub soku. Za płynną formułą substancji adaptogennych przemawia również fakt, że tego typu preparaty nie zawierają żadnych „ulepszaczy”, np. konserwantów, polepszaczy smaku, sztucznych zapachów. Wybierając adaptogeny powinniśmy również zwracać uwagę na tzw. współczynnik ekstrakcji, czyli stosunek stężenia danej substancji (np. wyciągu z żeń-szenia) do całkowitego stężenia w wodzie. W tym przypadku współczynnik ten powinien wynosić 1:1. Ponadto, oferta preparatów adaptogennych dzieli się na te, które zawierają wyciągi tylko z jednej rośliny oraz takie, które mają substancje adaptogenne z kilku roślin. Dokonując wyboru musimy przede wszystkim skupić się na właściwościach i efektach, które chcemy uzyskać. Warto w tym celu zasięgnąć jednak porady lekarza i farmaceuty. Chociaż adaptogeny są nietoksyczne i raczej nie powinny zaszkodzić, to jednak są pewne przeciwwskazania oraz ograniczenia stosowania, a poza tym, jeśli już decydujemy się na taką suplementacje to dobrze mieć pewność, że robimy to właściwie.